Julian Barnes has, throughout his career, remodelled literary genres, and among the departures of this brief but rewarding book is a final withdrawal from conventional categories of writing. Some of the advance marketing has declared Departure(s) to be “a novel”, but my proof copy has no such subtitle. It isn’t quite a novel, though it does incorporate the vividly conceived germ of a story – “a story within a story” – describing the early affair, and later reconnection, of Stephen and Jean, here imagined as friends whom Barnes first encountered at university. Imagined, or perhaps remembered, for their story is interwoven with details of the author’s life that we know to have happened (“and you can google that, if you wish”, as he remarks). In other sections, Barnes reflects on the trajectory of his life, and the diagnosis and treatment of the rare blood cancer that is likely to end it. Is this autofiction, then? Perhaps, though that doesn’t feel like quite the right term for this polygonal book. The irreverent Jean is sceptical about her friend’s work: “This hybrid stuff you do – I think it’s a mistake. You should do one thing or another”. But Julian, as Barnes calls himself within the framework of this story, is firm: “you are mistaken if you think I don’t know exactly what I’m up to when I write”.
Alongside fiction and memoir, a third component of Departure(s) is something more like philosophy, as Barnes muses on the unreliable functions of memory, the construction of the self, the limits of autonomy. Proust keeps turning up – “there’s been quite a bit of Proust in the book, I realise”. Virginia Woolf, Charles Baudelaire, Théophile Gautier and Gustave Flaubert all have their moment. These disparate elements are bound together by the skilful management of theme and tone. Barnes tells his readers that this will be “my last book”, and he goes on to give his valedictory thoughts on the preoccupations that have dominated much of his recent work – loss, grief, illness. And of course death, which sits as a cold and immovable fact at the heart of all that Barnes writes. His blood cancer, we learn, is incurable but manageable (“sounds like … life, doesn’t it?”), and an awareness of this bleak, though not devastating, reality is diffused throughout the book.
It’s just an anonymous overall presence – not really…
Πριν από έξι χρόνια, ο Βρετανός συγγραφέας Τζούλιαν Μπαρνς διαγνώστηκε με μια σπάνια μορφή καρκίνου του αίματος. Αλλά αντί να νιώθει θυμό ή φόβο, ο Μπαρνς βίωσε μια παράξενη ηρεμία. Αντιμετώπισε την ασθένεια με αυτό που αποκαλεί «ενδιαφέρον μυθιστοριογράφου».
«Μου αρέσει να μιλάω με γιατρούς, συμβούλους και νοσηλευτές. Σου βυθίζουν τις βελόνες τους στο μπράτσο και σου αφαιρούν δεκάδες αίματος», λέει. «Είναι πολύ ενδιαφέρον. Αν και όπως πολλά πράγματα, γίνεται λίγο κουραστικό την 34η φορά που σου αφαιρούν μισό κιλό αίμα».
Ο καρκίνος σημαίνει ότι ο Μπαρνς, ο οποίος γίνεται 80 ετών στις 19 Ιανουαρίου, θα περάσει το υπόλοιπο της ζωής του λαμβάνοντας χημειοθεραπευτικά φάρμακα. Παρόλα αυτά, λέει, δεν θρηνεί για το γερασμένο και άρρωστο σώμα του.
«Είμαστε αυτά τα πλάσματα που ερχόμαστε σε αυτή τη γη απρόσκλητα, χωρίς να μας συμβουλεύονται, και ζούμε για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα — πολύ περισσότερο από τους προγόνους μας», λέει. «Αλλά επειδή ζούμε περισσότερο, το σώμα μας αρχίζει να αποσυντίθεται στο ιατρικό κόστος».
Το νέο βιβλίο του Barnes, Departure(s) , θα εκδοθεί την επομένη των γενεθλίων του. Εν μέρει αυτοβιογραφικό και εν μέρει μυθιστόρημα, το βιβλίο καταγράφει τη διάγνωση του καρκίνου του Barnes και τις σκέψεις του για τον θάνατο. Κατά κάποιο τρόπο, το Departure(s) συνοδεύει το βιβλίο του 2013, Levels of Life , το οποίο περιγράφει λεπτομερώς τον θάνατο της συζύγου του, Pat Kavanagh, η οποία ήταν επίσης λογοτεχνική του ατζέντισσα. (Η Kavanagh πέθανε το 2008, λίγες εβδομάδες αφότου διαγνώστηκε με έναν σπάνιο, υπερ-επιθετικό όγκο στον εγκέφαλο.)
Παρά τους συχνούς στοχασμούς του για τον θάνατο, ο Μπαρνς λέει ότι είναι «ζωντανός και απολαμβάνει τον εαυτό του». Ξαναπαντρεύτηκε τον Αύγουστο και ανυπομονεί για τα γενέθλιά του και την έκδοση του βιβλίου του, το οποίο, όπως λέει, θα είναι το τελευταίο του.
«Ήταν πολύ περίεργοι πέντε μήνες μέχρι τώρα», λέει. «Δεν θυμάμαι καμία περίοδο μηνών που να έχουν συμβεί τόσα πολλά».
Κύρια σημεία της συνέντευξης
Penguin Random House
Στα «υβριδικά» βιβλία του
Συχνά γράφω υβριδικά βιβλία, και το Departure(s) είναι υβριδικό. Δεν είναι ένας όρος που αρέσει στους εκδότες. Τους αρέσει να έχουν κάτι που να λέει «μυθοπλασία» ή «μη μυθοπλασία». ... Αρκετά από [τα βιβλία μου] είναι στην πραγματικότητα υβριδικά, τα οποία συνδυάζουν αυτοβιογραφία, μυθοπλασία, μη μυθοπλασία, κριτική τέχνης, οτιδήποτε σχετίζεται με τον τρόπο που σκέφτομαι για το βιβλίο.
Πάντα ήμουν αρκετά χαλαρός με αυτό, αλλά ενοχλεί μερικούς ανθρώπους, και πράγματι, ο μυθιστορηματικός χαρακτήρας Julian Barnes δέχεται επίθεση σε κάποιο σημείο από έναν από τους συμμετέχοντες σε αυτή την «ερωτική» σχέση, τον οποίο δεν έχει γνωρίσει εδώ και 40 χρόνια περίπου. Και εκείνη λέει: «Δεν μου αρέσει αυτό το υβριδικό πράγμα που κάνεις. Νομίζω ότι πρέπει να μείνεις σε ένα πράγμα ή σε άλλο». Και ήταν αρκετά ευχάριστο που ένας χαρακτήρας με επιπλήττει για το βιβλίο που έγραφα. Το απόλαυσα κάπως. Και θυμώνω μαζί της και της λέω: «Λοιπόν, μπορεί να σου αρέσει ή να μην σου αρέσει ένα από τα βιβλία μου, αλλά θέλω να ξέρεις ότι ξέρω ακριβώς τι κάνω όταν γράφω».
Σκέψεις για τον θάνατο σε καθημερινή βάση
Μιλούσα με έναν φίλο μου που μου είπε: «Α, δεν σκέφτομαι τον θάνατο. Είμαι μόνο 60, θα τον σκεφτώ όταν πλησιάσει η ώρα». Και σκέφτεσαι, λοιπόν, ο θάνατος δεν λειτουργεί με αυτόν τον τρόπο. Ο θάνατος θα μπορούσε να είναι μια μοτοσικλέτα εκτός ελέγχου που έρχεται από μια γωνία και σε βγάζει έξω. Δεν θα έχεις πολύ χρόνο να σκεφτείς σε αυτά τα τρία δευτερόλεπτα πριν σε χτυπήσει. Ένας από τους Γάλλους γκουρού μου είναι ο φιλόσοφος του 17ου αιώνα Μονταίν, και είπε ότι πρέπει να σκεφτόμαστε τον θάνατο σε καθημερινή βάση. Πρέπει να τον κάνουμε οικείο. Αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος να τον αντιμετωπίσουμε. Όχι σαν κάποιο απαίσιο είδος φρικιαστικού σκελετού με ένα δρεπάνι στο χέρι του που έρχεται να μας κόψει. Λέει ότι πρέπει... σχεδόν να τον εξημερώσουμε, να τον τιθασεύσουμε με αυτόν τον τρόπο, και μετά να ελπίζουμε να πεθάνουμε ενώ φυτεύουμε τα λάχανά μας. Αυτή είναι μια υπέροχα σοφή προσέγγιση σε όλα αυτά. Δεν έχω πια λαχανόκηπο. Είχα κι εγώ ένα, και όταν φύτευα λάχανα δεν τα πήγαιναν και πολύ καλά. Αυτό είναι το μόνο ελάττωμα που μπορώ να βρω στην άποψη του Μονταίν για τον θάνατο.
Το πώς περιμένει τον θάνατο της γυναίκας του θα επηρεάσει και τον δικό του
Είχε μια καταστροφική διάγνωση και πέθανε σε 37 ημέρες. Ήταν σαν να σε κατρακυλούσε από το βουνό μια χιονοστιβάδα και κάθε μέρα κάτι χειροτέρευε. Ήταν, κατά πολύ, το πιο φρικτό πράγμα που μου είχε συμβεί στη ζωή μου, και το πιο σκοτεινό. Αυτό που σου στέρησε περισσότερο από κάθε ελπίδα και ισορροπία στην πραγματικότητα. Μου πήρε χρόνια για να το ξεπεράσω, αλλά δεν νομίζω ότι θα θρηνήσω τον χαμό μου με τον ίδιο τρόπο. ...
Θα μπορούσε να πει κανείς ότι μου έδειξε πώς να πεθάνω με χάρη, αλλά και με σεβασμό για τους άλλους ανθρώπους που έρχονταν να τη δουν. Ποτέ δεν θυμώνει. Ποτέ δεν γίνεται τραγική ή αναστατωμένη. Έτσι, κατά κάποιο τρόπο ταιριάζαμε πολύ, επειδή έχω κι εγώ αυτό το είδος ιδιοσυγκρασίας.
Σχετικά με το να βιώνεις αυτοκτονικές σκέψεις
Εάν εσείς ή κάποιος που γνωρίζετε σκέφτεται να αυτοκτονήσει ή βρίσκεται σε κρίση, καλέστε ή στείλτε μήνυμα στο 988 για να επικοινωνήσετε με τη Γραμμή Ζωής για την Αυτοκτονία και την Κρίση .
Θυμάμαι πολύ καθαρά όταν σκέφτηκα ότι μπορεί να αυτοκτονήσω. Ουκ ολίγες εβδομάδες μετά τον θάνατο της γυναίκας μου και περπατούσα προς το σπίτι και κοίταξα το πεζοδρόμιο στην άλλη πλευρά του δρόμου... και σκέφτηκα, φυσικά και μπορεί να αυτοκτονήσεις, αυτό είναι επιτρεπτό, δεν είναι ασυγκίνητο στην ηθική μου. Είμαι εξαιρετικά δυστυχισμένος. Είμαι στερημένος. Είμαι χαμένος, αν και έχω πολλούς φίλους. Νομίζω ότι είπα, ή ένας φίλος μου είπε - δεν θυμάμαι πώς ήταν - "Δώσε μου δύο χρόνια". Είπα, "Εντάξει, θα κάνω δύο χρόνια."
Αλλά πριν παρέλθει αυτή η διετής περίοδος, ανακάλυψα τον λόγο για τον οποίο δεν μπορούσα να αυτοκτονήσω: Δεν μου επιτρεπόταν να αυτοκτονήσω, και αυτό επειδή ήμουν ο καλύτερος θυμητής της γυναίκας μου. Την γνώριζα και την είχα γιορτάσει, σε όλες τις μορφές της και σε όλη της τη φύση. Και την αγαπούσα βαθιά. Και συνειδητοποίησα ότι αν αυτοκτονούσα, τότε κατά κάποιο τρόπο θα σκότωνα και αυτήν. Θα σκότωνα τις καλύτερες αναμνήσεις της. Θα εξαφανίζονταν από τον κόσμο. Και απλά δεν θα επέτρεπα στον εαυτό μου να το κάνω αυτό. Και σε εκείνο το σημείο απλώς γύρισε το κεφάλι του και ήξερα ότι θα έπρεπε να ζήσω.
Σχετικά με την υποστήριξή του στην υποβοηθούμενη θνησιμότητα
Νομίζω ότι αν πονάω πολύ, χωρίς καμία πιθανότητα θεραπείας για ασθένεια έχω, και αν δεν απολαμβάνω καμία ευχαρίστηση από τη ζωή, και όπως το βλέπω εγώ, οι άνθρωποι δεν απολαμβάνουν καμία ευχαρίστηση από εμένα και την υπάρξή μου, τότε έχω το απόλυτο ανθρώπινο δικαίωμα. να τερματίσω τη ζωή μου. Δεν θέλω να πάω σε κάποια βιομηχανική περιοχή στην Ελβετία για να κάνω, αυτό ακούγεται αρκετά ζοφερό. Γι' αυτό είμαι ένθερμος υποστηρικτής και υπέρμαχος της υποβοηθούμενης θνησιμότητας στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Σχετικά με την αστάθεια της μνήμης
Συνήθιζα να πιστεύω — όπως νομίζω ότι πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι όταν είναι νέοι — ότι η ανάμνηση ήταν κάτι αρκετά σταθερό, ότι ήταν σαν να σου συνέβαινε κάτι και ήθελε να το θυμηθείς, και έτσι οι έπαιρνες μαζί σου σε μια από αυτές τις μονάδες. που βρίσκονται στις άκρες πολλών κεντρικών δρόμων και έξω από τα κέντρα των πόλεων, και τις αποθήκευσες εκεί. Και μετά, όταν χρειαστούν αυτή την ανάμνηση, πήγαινες εκεί, άνοιγες το κουτί, την έβγαζες έξω, και εκεί ήταν, τόσο αγνή και τόσο αληθινή όσο την έβαζε μέσα. Συνέχισε με αυτή την άποψη για τη μνήμη για αρκετό καιρό μέχρι που συνειδητοποίησα ότι στην πραγματικότητα η μνήμη φθείρεται όπως όλα τα άλλα. Και ότι, στην πραγματικότητα, όσο περισσότερες φορές λες μια ιστορία, όσο περισσότερες φορές την αλλάζει διακριτικά, τόσο περισσότερες φορές κάνεις τον εαυτό σου να βγαίνει από αυτήν λίγο καλύτερα, ή προσθέτει ένα αστείο, και ούτω καθεξής. Έτσι, θα μπορούσες να πεις ότι οι καλύτερες αναμνήσεις σου, αυτές που σου αρέσουν περισσότερο, είναι οι λιγότερο αξιόπιστες αναμνήσεις σου.
Οι Άννα Μπάουμαν και Νίκο Γκονζάλες Γουίσλερ έκαναν την παραγωγή και το μοντάζ αυτής της συνέντευξης για μετάδοση. Οι Μπρίτζετ Μπεντζ, Μόλι Σίβι-Νέσπερ και Μπεθ Νόβεϊ τη διασκεύασαν για το διαδίκτυο.
