Ικεσία (σελ.16)
Μπροστά μου υψωνόταν αγέρωχο, το πανάρχαιο δέντρο με τη χαλκοπράσινη φυλλωσιά. Μια βραχνή φωνή αντήχησε μες στην ψυχή μου.
Έπεσα στα γόνατα. Καθώς προσευχόμουν, είδα τα χέρια μου τ’ απλωμένα ικετευτικά, να φεύγουν απ’ τους ώμους μου και σαν περιστέρια να περνούν ψηλά φτερουγίζοντας και να χάνονται μέσα στα φουντωμένα κλαδιά που σκιρτούσαν.
Αποκάλυψη (σελ.31)
Ώρες πάλευα με τα κύματα. Λίγο πριν αποκάμω, φανερώθηκε μπρος μου, σ’ ένα βράχο της θάλασσας, το παμπάλαιο σπίτι.
“Ναυαγέ, καλώς όρισες στο λοιμοκαθαρτήριο”, ακούστηκε η βροντερή φωνή.
Τα μήλα (σελ.36)
Περπατώ στο χωριό με τα παλιά μισογκρεμισμένα του σπίτια. Τα πιο πολλά, για παραθυρόφυλλα έχουνε κόκκινους μπερντέδες και καθώς ο άνεμος τους σηκώνει κάθε τόσο, φανερώνονται από μέσα καπνισμένα δοκάρια. Σ’ ένα μπαλκόνι με ωραία σκαλισμένα κάγκελα, στέκεται μια γυναίκα με άσπρα μαλλιά και μακρύ φόρεμα• το χρώμα του θυμίζει βατόμουρα. Στο λαιμό της για μαντήλι φοράει ένα ολοκαίνουργιο πράσινο χαρτονόμισμα, πιασμένο με μια καρφίτσα που το ρουμπίνι της λάμπει σαν χοντρός κόμπος αίμα. Είναι σκυμμένη στη γλάστρα της και την ποτίζει τραγουδώντας. Έχει γλυκιά κι απαλή φωνή• κάθομαι δακρυσμένος και την ακούω. Για μια στιγμή οι ματιές μας συναντιούνται και μου γνέφει πως θέλει κάτι να μου δώσει. Απλώνω τα χέρια μου – όπως μου δείχνει – αγκαλιά. Κι αρχίζει να μου ρίχνει, βγάζοντας μέσ’ απ’ το φουστάνι της που τα είχε κρυμμένα, μήλα ζεστά, όπως αυτά που πουλάνε στα πανηγύρια, ψημένα σε μικρούς χωματένιους φούρνους, πασπαλισμένα με άχνη ζάχαρη και καρφωμένα ύστερα, σαν κεφαλάκια μωρών, πάνω σε μακριά ξύλα με πολλά παρακλάδια.
Η συκιά (σελ. 56)
Έσκυψα και τη φίλησα.
«Είμαι ο άνεμος», της ψιθύρισα απαλά στ’ αυτί. «Πάμε πίσω από κείνη τη συκιά. Θα φυσήξω, και θα πέφτουν τα φύλλα της γύρω μας, σιγά-σιγά• έτσι κανένα αδιάκριτο μάτι δε θα μπορεί να μας δει όταν θα σ’ αγκαλιάζω».
Εκείνη, βγάζοντας απ’ τα μαλλιά της ένα μικρό νόμισμα, μου το ‘δειξε, κι ύστερα κοιτάζοντας πέρα, κατά τη μεριά που υψωνόταν μοναχική η συκιά, άρχισε να το παίζει στη φούχτα της.
«Η απάντηση είναι γραμμένη εδώ», είπε και πέταξε ψηλά το νόμισμα που λοξοδρομώντας έπεσε μέσα στη λίμνη, πλάι μας.
Χωρίς να διστάσω βούτηξα στο νερό. Έφτασα γλήγορα στο βυθό. Έψαχνα, έψαχνα, παραμερίζοντας τα ψηλά χορτάρια, όμως το νόμισμα δε φαινόταν πουθενά. Λυπημένος, αποφάσισα ν’ ανέβω, αφού πρώτα ξέχωσα μέσα απ’ το βούρκο ένα ασημένιο κουταλάκι να της το φέρω. Βαστώντας το σφικτά στο χέρι, βγήκα στην επιφάνεια.
«Μ’ αυτό έτρωγα μικρός», ετοιμαζόμουν να της πω, μα είχε γίνει άφαντη• και το νόμισμα που γύρευα τόσην ώρα γυάλιζε στις πέτρες της όχθης.
Κατάλαβα πως ήταν άσκοπο να τη φωνάξω• εξάλλου δεν ήξερα τ’ όνομα της.
Μάζεψα από χάμω το νόμισμα και τράβηξα για τη συκιά. Πλησιάζοντας παρατήρησα με φρίκη πως δεν είχε φύλλα. Ήταν κατάξερη, κι απ’ τις κουφάλες της μπαινόβγαιναν στρατιές μυρμήγκια.
Η ονειρική αφήγηση στο Βάραθρο, χωρίς ακριβώς να παρακάμπτει τον Φρόυντ, εκβάλλει στην κοίτη μιας πολύ ευρύτερης παράδοσης και είναι φορτωμένη με σύμβολα που δέχονται πολλαπλές ερμηνείες. Τον Γονατά δεν τον ενδιαφέρει απλώς η αφήγηση ενός ονείρου με λεπτομερείς περιγραφές σκηνών επιθυμίας, φόβου, αλλά η φύση του ίδιου του ονειρικού φαινομένου που αποκαλύπτει αντιφάσεις, παρεκτροπές, ανεξέλεγκτες καταστάσεις, έξαψη βίας. Αν όμως διαβάσει κανείς τα κείμενα του Βάραθρου προσεκτικά, θα διαπιστώσει ότι ο συγγραφέας δεν αφήνει στο ασυνείδητο το συνταίριασμα των ονειρικών εικόνων, αλλά το μαστορεύει ο ίδιος με προσοχή, με στόχο τη δημιουργία συγκίνησης …
Η λέξη του τίτλου «βάραθρο» ταξιδεύει τον αναγνώστη στο παράλληλο σύμπαν της ποίησης και της φιλοσοφίας. Το Βάραθρον στην αρχαία Αθήνα ήταν τόπος θανάτωσης, χαράδρα, γκρεμός, συνώνυμο του Καιάδα. Στην χριστιανική θρησκεία η λέξη διατήρησε την τιμωρητική σημασία της για εκείνον που πέφτει στο «βάραθρο της απωλείας». Σε κάθε περίπτωση λέξη με χροιά σκοτεινή, θανάσιμη, αλλά και θετική, στο βαθμό που ο κόσμος δημιουργήθηκε από το χάος. Στον Μεσαίωνα η λέξη σχεδόν συνώνυμη με την «άβυσσο» και το «χάος», χρησιμοποιήθηκε για να δηλώσει το απεριόριστο βάθος ή την τέλεια αφάνεια μιας αρχής, μιας προέλευσης ή ενός Θεού, σε σχέση με τις πηγές της προέλευσης. … Στους μοντέρνους καιρούς η λέξη, σχεδόν συνώνυμη με την άβυσσο, έγραψε ιστορίά σε διάφορα φιλοσοφικά κινήματα και διάφορες σχολές. (φραγκίσκη Αμπατζοπούλου 2025: 130-134)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου