Το βιβλίο «Έρωτας και Τραγωδία» (αγγλικός τίτλος: Love, Sex and Tragedy) του καταξιωμένου καθηγητή κλασικών σπουδών Simon Goldhill εξερευνά πώς ο ελληνορωμαϊκός κόσμος εξακολουθεί να διαμορφώνει θεμελιωδώς τη σύγχρονη δυτική νοοτροπία και καθημερινότητα.
Ιδιαίτερα με προβλημάτισε η σύνδεση του τίτλου με τον υπότιτλο και το περιεχόμενο του βιβλίου, κατ' αρχάς στην αγγλική "Love sex and tragedy" και στη συνέχεια στην ελληνική του μετάφραση.
"Η λέξη "έρως" στην αρχαία Ελλάδα περιέγραφε την έντονη έλξη ενός ανθρώπου για έναν άλλο άνθρωπο. Μπορεί επίσης να την ένιωθε για την πόλη του ή για το φαγητό. Ο Πλάτων χρησιμοποιεί τη λέξη "έρως" στο Συμπόσιον για να εκφράσει την ύψιστη φιλοσοφική επιθυμία του για το Αγαθό, μια επιθυμία που υπερβαίνει τα σωματικά πλαίσια και επιδιώκει την κάλυψη των βαθύτερων αναγκών και των βαθύτερων δυνατοτήτων της ψυχής. την ίδια λέξη χρησιμοποιούν και πολλοί Έλληνες εραστές για να περιγράψουν τα πιο βαθιά και τρυφερά συναισθήματά τους. Ο Έρως δε μοιάζει καθόλου με την έννοια της ρομαντικής ή της χριστιανικής αγάπης. Σε σχέση με το σεξ συχνά περιγράφεται σαν ασθένεια, σαν μια δυνατή και καταστροφική φωτιά, την οποία δεν επιθυμεί καθόλου όποιος βασανίζεται απ' αυτήν. Ως κοινωνική δύναμη μπορεί να είναι εξαιρετικά καταστροφικός. Σκεφτείτε πώς περιγράφεται ο έρωτας στα σύγχρονα τραγούδια, ενώ στον Αισχύλο είναι 'ο αχαλίνωτος πόθος που δαμάζει τα θηλυκά θηρίων και ανθρώπων, συντρίβει και του γάμου τα δεσμά" και ο Σοφοκλής απευθύνεται σ' αυτόν και λέει 'των δικαίων ξεστρατίζεις το νου και στο χαμό τον σέρνεις'. Η τραγωδία επιδιώκει να παρουσιάζει τη βία και τη δυστυχία που προκαλεί η ερωτική επιθυμία στην κοινωνία. Είναι γενική αλήθεια ότι ο έρως καταστρέφει, κι αυτήν την αλήθεια παρουσιάζει η τραγωδία στους πολίτες. Μπορεί να φυλάς την αγάπη ως κόρην οφθαλμού αλλά στον έρωτα πρέπει πάντα να φυλάγεσαι..."
Η απάντηση στον προβληματισμό αυτό δίνεται από τον ίδιο τον συγγραφέα στο εισαγωγικό κεφάλαιο του βιβλίου που μάλιστα τιτλοφορείται "Μια ζωή στα ερείπια":
"Κάθε κεφάλαιο του βιβλίου επιδιώκει να αποδείξει γιατί η εξοικείωση με τον ελληνορωμαϊκό κόσμο διαφοροπιεί σημαντικά τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τα κυριότερα ερωτήματα για τη σύγχρονη ζωή στη Δύση... Τα ζητήματα που θα διερευνηθούν αποτελούν τα πιο βασικά και σημαντικά ερωτήματα του δημόσιου και του ιδιωτικού βίου μας. Πώς διαμορφώνει σήμερα την ταυτότητά μας το παρελθόν; Κατά πόσο είναι οι σεξουαλικές επιθυμίες μας και η αντίληψη του σώματός μας προϊόν των προσδοκιών της κουλτούρας μας και κατά πόσο πραγματικά σημάδι της φύσης; Πώς πρέπει να αντιλαμβανόμαστε το ρόλο της θρησκείας στην κοινωνία, ιδίως σε σχέση με το γάμο και την οικογένεια; Τι σημαίνει να είσαι πολίτης μιας δημοκρατίας; Τι φανερώνουν τόσο για μας τους ίδιους όσο και για την κοινωνία μας οι ασχολίες μας τον ελεύθερο χρόνο; Μύθος και ιστορία, σεξ και σώμα, θρησκεία και γάμος, πολιτική και δημοκρατία, διασκέδαση και θέαμα: αυτοί είναι οι θεμέλιοι λίθοι του σύγχρονου εαυτού μας. Το κίνητρο για να γραφτεί αυτό το βιβλίο είναι η ανάγκη να αποδειχθεί ξανά πόσο μεγάλη σημασία έχει να κατανοήσουμε τον ελληνορωμαϊκό κόσμο, για να μπορέσουμε να καταλάβουμε αυτους τους θεμέλιους λίθους, κυρίως τώρα που η εκπαιδευτική και η καλλιτεχνική αμνησία επεκτείνονται όλο και περισσότερο στο σύγχρονο πολιτισμό. Ένα στοιχείο είναι εξαιρετικά σημαντικό εδώ: ο τρόπος που αποτελεί η αρχαιότητα αναπόσπαστο μέρος της διαμόρφωσης του σύγχρονου εαυτού μας.
Το εύρος αυτών των ζητημάτων είναι πραγματικά μεγάλο, ωστόσο η βασική αρχή που διέπει αυτό το βιβλίο είναι απλή. Μπορεί να συνοψιστεί σε μία ιδέα, την οποία, όπως είναι φυσικό, αντλώ από έναν αρχαίο συγγραφέα: "Αν δεν ξέρεις από πού προέρχεσαι, θα είσαι πάντοτε παιδί". Ο ισχυρισμός ανήκει στον Κικέρωνα, το Ρωμαίο πολιτικό και ρήτορα, τα λόγια του εκφράζουν την επιθετική και περιφρονητική διάθεση του. Όταν λέει "θα είσαι πάντοτε παιδί", δεν εννοεί μια κατάσταση αθωότητας και ευδαιμονίας, όπως το ρομαντικό όνειρο μιας άλλης εποχής, όταν ακόμη ο πολιτισμός δεν είχε διαφθείρει τον άνθρωπο που ζούσε κοντά στη φύση. εννοεί ότι θα περάσεις τη ζωή σου χωρίς δύναμη, χωρίς κύρος, χωρίς να έχεις την ικανότητα να λειτουργείς σφαιρικά στον κόσμο ή να κατανοείς πλήρως πώς λειτουργεί ο κόσμος...
Η τραγωδία φανερώνει με παραστατικότητα που σοκάρει πως αν νομίζεις ότι η απάντηση στο ερώτημα "ποιος είσαι;" μπορεί και πρέπει να δοθεί με ένα όνομα, μια οικογένεια, έναν ρόλο, τότε δεν έχεις αρχίσει ακόμη να καταλαβαίνεις "γιατί ζεις, ποιος είσαι και τι κάνεις"- έτσι μας χλευάζει όλους ο θεός Διόνυσος. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι οι Βάκχες έχους αποδειχθεί εξαιρετικά δημοφιλές έργο την τελευταία εκατονταετία, αυτόν τον αιώνα που έχει εξαπολύσει τόσες προκλήσεις στην αγέρωχη αυτοπεποίθησή μας που θεωρεί εύκολο το ερώτημα τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος. Πρόκειται για έναν έργο που επιμένει ότι ερωτήματα του τύπου "ποιος νομίζεις ότι είσαι;", "από πού νομίζεις ότι προέρχεσαι;", "πού νομίζεις ότι πηγαίνεις;" προκαλούν πάντοτε ανησυχία και είναι δύσκολα για όλους μας...
Αυτό το βιβλίο ασχολείται με τους λόγους για τους οποίους ο ελληνορωμαϊκός πολιτισμός παίζει καθοριστικό ρόλο στο να απαντηθούν τα καίρια ερωτήματα που αφορούν το τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος στη σημερινή κοινωνία. Βασική του θέση δεν είναι μόνο ότι η Ιστορία παίζει μεγάλο ρόλο για να αντιληφθούμε ποιοι είμαστε και πώς είμαστε. Πιο συγκεκριμένα αποκαλύπτει πώς ο αρχαίος κόσμος σημαίνει πολλά για την αυτογνωσία μας στη σύγχρονη ζωή. Ο σύγχρονος εαυτός μας δεν μπορεί να γίνει πλήρως ή ορθά κατανοητός χωρίς τη θαμμένη ζωή του, τις αρχαίες βάσεις του, τη διαμόρφωσή του μέσα από κληρονομημένες ιδέες και εικόνες. Η αυτόγνωσία προϋποθέτει την αποκάλυψη αυτών των θεμελίων".
Ο συγγραφέας αναλύει το θέμα του μέσα από πέντε βασικές ενότητες:
Το σώμα, το σεξ και τον έρωτα
Τη θρησκεία
Την πολιτική και τη δημοκρατία
Τη διασκέδαση
Τον μύθο και την Ιστορία
Και οι πέντε ενότητες του βιβλίου αναπτύσσονται με εξαιρετική διαύγεια, γλαφυρότητα και επιστημονική επάρκεια.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου