ΠΑΛΑΤΙΝΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ, ΒΙΒΛΙΟ 9, ΕΠΙΓΡΑΜΜΑ 525

Στο 9ο βιβλίο της Παλατινής Ανθολογίας, και συγκεκριμένα στο επίγραμμα IX 525, χρησιμοποιείται μια εντυπωσιακή σειρά από 96 επίθετα για τον Απόλλωνα. Το ποίημα αυτό λειτουργεί ως ένας «τεχνικός» ύμνος, όπου κάθε επίθετο ξεκινά με ένα γράμμα της αλφαβήτου (από το Α έως το Ω).

Μερικά από τα πιο χαρακτηριστικά επίθετα που αναφέρονται είναι:

* Φύση & Φως: Φοῖβος (φωτεινός), Σελαηγενέτης (αυτός που γεννά το σέλας/φως), Τιτάν, Χρύσεος (χρυσός), Φωσφόρος.

* Τέχνη & Μουσική: Μουσηγέτης (ηγέτης των Μουσών), Κιθαρωδός, Τερψίχορος (αυτός που χαίρεται με το χορό), Ψάλτης, Φιλοστέφανος.

* Ιατρική & Σωτηρία: Παιάν (θεραπευτής), Σωτήρ, Ακέστωρ (ιατρός), Αλεξίκακος (αυτός που διώχνει το κακό), Ρυσίπονος (αυτός που λυτρώνει από τους πόνους).

* Μαντική & Σοφία: Χρησμαγόρης (αυτός που αγορεύει χρησμούς), Νοερός, Σοφός, Πανδερκής (αυτός που βλέπει τα πάντα).

* Δύναμη & Εμφάνιση: Ακερσεκόμης (με ακούρευτα μαλλιά), Χρυσοβέλεμνος (με χρυσά βέλη), Ρηξήνωρ (αυτός που σπάει τις γραμμές των ανδρών), Ύπατος. 

Το επίγραμμα IX 525 αποτελεί ένα μοναδικό δείγμα της ύστερης αρχαιότητας, όπου η λατρεία μετατρέπεται σε ένα λόγιο παιχνίδι λέξεων και εννοιών. 

Ακολουθεί ολόκληρο το επίγραμμα-ύμνος:

 ὑμνέωμεν Παιᾶνα μέγαν θεὸν Ἀπόλλωνα,

ἄμβροτον, ἀγλαόμορφον, ἀκερσεκόμην, ἁβροχαίτην,
βριθύνοον, βασιλῆα, βελεσσιχαρῆ, βιοδώτην,
γηθόσυνον, γελόωντα, γιγαντολέτην, γλυκύθυμον,

Διογενῆ, Διόπαιδα, δρακοντολέτην, δαφνογηθῆ,
εὔλαλον, εὐρυβίην, ἑκατηβόλον, ἐλπιδοδώτην,
ζῳογόνον, ζάθεον, Ζηνόφρονα, ζηλοδοτῆρα,
ἤπιον, ἡδυεπῆ, ἡδύφρονα, ἠπιόχειρα,
θηροφόνον θαλερόν, θελξίφρονα, θελγεσίμυθον,

ἰαφέτην, ἱμερτόν, ἰήιον, ἱπποκορυστήν,
κοσμοπλόκον, Κλάριον, κρατερόφρονα, καρπογένεθλον,
Λητογενῆ, λαρόν, λυρογηθέα, λαμπετόωντα,
μυστιπόλον, μάντιν, μεγαλήτορα, μυριόμορφον,
νευροχαρῆ, νοερόν, νηπενθέα, νηφαλιῆα,

ξυνοχαρῆ, ξυνόν, ξυνόφρονα, ξυνοδοτῆρα,
ὄλβιον, ὀλβιοεργόν, Ὀλύμπιον, οὐρεσιφοίτην,
πρηΰν, πανδερκῆ, παναπήμονα, πλουτοδοτῆρα,
ῥυσίπονον, ῥυσίπονον, ῥηξήνορα, ῥηξικέλευθον,
σιγαλόεντα, σοφόν, σελαηγενέτην, σωτῆρα,

τερψίχορον, Τιτᾶνα, τελέστορα, τιμήεντα,
ὑμναγόρην, ὕπατον, ὑψαύχενα, ὑψήεντα,
Φοῖβον, φοιβάζοντα, φιλοστέφανον, φρενογηθῆ,
χρησμαγόρην, χρύσεον, χρυσόχροα, χρυσοβέλεμνον,
ψαλμοχαρῆ, ψάλτην, ψευσίστυγα, ψυχοδοτῆρα,

ὠκύπον, ὠκυεπῆ, ὠκύσκοπον, ὡρεσιδώτην.
ὑμνέωμεν Παιᾶνα μέγαν θεὸν Ἀπόλλωνα.

— Paton edition

Ακολουθεί η μετάφραση από την ΑΙ:

Αυτός είναι ο εντυπωσιακός αλφαβητικός ύμνος στον Απόλλωνα που αναφέραμε. Η μετάφραση αυτών των επιθέτων αναδεικνύει την προσπάθεια του ποιητή να χωρέσει όλες τις ιδιότητες του θεού σε έναν «λεκτικό πίνακα».

Ιδού η απόδοση του ύμνου στα νέα ελληνικά:

«Ας υμνήσουμε τον Παιάνα, τον μέγα θεό Απόλλωνα,
τον αθάνατο, τον λαμπρό στη μορφή, με τα ακούρευτα μαλλιά, τον απαλοχαιτάρη,
τον βαθυστόχαστο, τον βασιλιά, αυτόν που χαίρεται με τα βέλη, τον ζωοδότη,
τον χαρούμενο, αυτόν που γελά, τον εξολοθρευτή των Γιγάντων, τον γλυκόψυχο,

τον γιο του Δία, το θείο παιδί, τον φονιά του δράκοντα, αυτόν που χαίρεται τη δάφνη,
τον καλόλαλο, τον ευρυδύναμο, αυτόν που χτυπά από μακριά, τον δότη της ελπίδας,
τον ζωογόνο, τον πανίερο, αυτόν που έχει τον νου του Δία, αυτόν που χαρίζει τον ζήλο,
τον ήπιο, τον γλυκόλογο, τον γλυκόφρονα, αυτόν που έχει απαλά χέρια,
τον θηροκτόνο, τον θαλερό, αυτόν που μαγεύει τον νου, τον γητευτή με τα λόγια του,

αυτόν που ρίχνει τα βέλη, τον ποθητό, τον ιαματικό (ιήιον), τον κοσμητή των ίππων,
αυτόν που πλέκει τον κόσμο, τον Κλάριο, τον κρατερόψυχο, τον γεννήτορα των καρπών,
τον γιο της Λητώς, τον ευχάριστο, αυτόν που χαίρεται με τη λύρα, τον αστραφτερό,
τον γνώστη των μυστηρίων, τον μάντη, τον μεγαλόψυχο, τον μυριόμορφο,
αυτόν που χαίρεται με τις χορδές (της λύρας), τον νοερό, αυτόν που διώχνει τη λύπη, τον νηφάλιο,

αυτόν που μοιράζεται τη χαρά, τον κοινό (για όλους), τον ομόφρονα, αυτόν που δίνει μαζί με άλλους,
τον μακάριο, τον δημιουργό της ευτυχίας, τον Ολύμπιο, αυτόν που γυρίζει στα όρη,
τον πράο, αυτόν που βλέπει τα πάντα, τον παντελώς αβλαβή, τον πλουτοδότη,
αυτόν που λυτρώνει από τους πόνους, τον λυτρωτή, αυτόν που συντρίβει τους άνδρες, αυτόν που ανοίγει δρόμους,
τον σιωπηλό, τον σοφό, αυτόν που γεννά το φως, τον σωτήρα,

αυτόν που χαίρεται τον χορό, τον Τιτάνα, αυτόν που τελεί τις τελετές, τον τιμημένο,
αυτόν που αγορεύει ύμνους, τον ύπατο, τον υπερήφανο, τον υψηλό,
τον Φοίβο, αυτόν που προφητεύει, αυτόν που αγαπά τα στεφάνια, αυτόν που ευφραίνει την ψυχή,
αυτόν που δίνει χρησμούς, τον χρυσό, τον χρυσοδέρματο, αυτόν με τα χρυσά βέλη,
αυτόν που χαίρεται με τους ψαλμούς, τον μουσικό, αυτόν που μισεί το ψέμα, τον δότη της ψυχής,

τον γοργοπόδαρο, τον γοργολόγο, τον γοργό παρατηρητή, αυτόν που χαρίζει τις εποχές (καρπούς).
Ας υμνήσουμε τον Παιάνα, τον μέγα θεό Απόλλωνα.»

---