Κυριακή 10 Ιουνίου 2012

Τραμπούκοι και ελληνικό ... γονίδιο

Φυσικά δεν είναι ίδια η κάθε μορφή βίας. Φυσικά, άλλο το εν ψυχρώ και άλλο το εν θερμώ. Άλλο ένας γενικά ψύχραιμος τύπος που παρεκτρέπεται μια φορά, και άλλο ο πάντα τραμπούκος. 'Αλλο το γιαούρτι, άλλο η γροθιά, άλλο η σφαίρα. Και βέβαια άλλο η ζιζέκια "συστημική βία", άλλο η "λεκτική βία", άλλο η πραγματική.

Άλλο όμως η δεξιά και άλλο η αριστερή βία; Άλλο όταν το θύμα είναι πολιτικός και άλλο όταν είναι συγγραφέας; Άλλο όταν Έλληνας, άλλο όταν Αλβανός; Άλλο η βία on camera και άλλο off camera;

Τούτα τα συζητήσαμε πολύ αυτές τις μέρες (δυστυχώς, από μια δευτερεύουσα αφορμή, μόνο και μόνο επειδή συνέβη στον αέρα, ανάμεσα σε γνωστά ονόματα).

Μιλήσαμε και για το γενικό πλαίσιο του πολιτικού λόγου, που λέει για χούντες, για προδότες και για "λιγότερο Έλληνες". Για τις κρεμάλες της πλατείας. Για κανάλια που επιδιώκουν τον καυγά. Είπαμε δηλαδή και για τους ηθικούς αυτουργούς. Σωστά κι αυτά.

Υπάρχει κάτι που δεν είδα να λέγεται και θέλω να το θυμήσω. Είναι οι αξίες που κουβαλάμε οι Ελληνες όχι στην πολιτική και στον δημόσιο χώρο, αλλά στο σπίτι, στο σχολείο, στην καθημερινή συναναστροφή. Το πολιτισμικό υπόστρωμα που προδιαθέτει πώς θα αντιδράσουμε όταν ζοριστούμε και πόσο εύκολα θα δούμε τον απέναντι ως εχθρό.

Μην πείτε οτι δεν υπάρχει αυτό, οτι οι λαοί δεν έχουν διαφορετικά συστήματα αξιών, οτι τις διαφορές τις έχουν μόνο τα άτομα. Υπάρχουν πολλές έρευνες που καταγράφουν συστηματικές διαφορές αξιών ανάμεσα σε λαούς ή σε εθνικότητες. Δεν σημαίνει βέβαια οτι "όλοι" οι Έλληνες είναι "έτσι" και "όλοι" οι Ελβετοί "αλλιώς", αλλά πάντως οτι μερικές αξίες είναι πιο κοινές στην Ελλάδα από ό,τι στην Ελβετία. Και οτι μερικές από τις διαφορές αυτές είναι αρκετά μεγάλες ώστε να επηρεάζουν την ζωή της κοινωνίας, την πολιτική και την οικονομία.

Ένα από τα ευρήματα των ερευνών το ανέδειξε πέρυσι στο TEDxAcademy ο Ηλίας Παπαϊωάννου στην ομιλία του για το κοινωνικό κεφάλαιο (βλ. στο 16'20''). Είναι από το World Values Survey (Παγκόσμια Έρευνα Αξιών), και ειδικότερα από την ερώτηση: Ποιά στοιχεία (χαρακτήρα ή αξιών) θεωρείτε σημαντικά να αποκτήσει ένα παιδί;

Ε, λοιπόν, το στοιχείο "να ανέχεται και να σέβεται τους άλλους" ήταν στην Ελλάδα λιγότερο σημαντικό από ό,τι ήταν σε κάθε άλλη χώρα. 'Ημασταν 69οι στους 69. Δεν θεωρούμε σημαντικό να διδάσκουμε στα παιδιά ανεκτικότητα και σεβασμό. Οι τελευταίες χώρες (μαζί με την Ελλάδα) ήταν η Ουγκάντα, η Σαουδική Αραβία, η Αλγερία και το Πακιστάν. Οι πρώτες πέντε χώρες σε αυτόν τον δείκτη ήταν η Σουηδία, η Ολλανδία, η Δανία, η Γαλλία και η Ισλανδία.

Κάθε τέτοια έρευνα πρέπει να διαβάζεται με επιφύλαξη αλλά εδώ το εύρημα είναι αρκετά καθαρό. Συνδυάζεται και με πολλά άλλα που δείχνουν οτι οι Έλληνες είμαστε γενικά ο πιο καχύποπτος από τους εύπορους λαούς. Δεν εμπιστευόμαστε τον διπλανό, τον συνεργάτη, τον προμηθευτή, εκτός από τους πολύ δικούς μας, τους συγγενείς.

Η χαμηλή εμπιστοσύνη, η χαμηλή ανοχή, ο χαμηλός σεβασμός είναι, νομίζω, το υπόστρωμα της διχόνοιας, της αλληλοκατηγορίας και τελικά της εύκολης προσφυγής στη βία, όταν ζοριζόμαστε. Σε μεγάλο βαθμό, το υπόστρωμα αυτό υφαίνεται στο σπίτι και στο σχολείο.

[...] Τι σύνοψη βγαίνει από αυτά; Νομίζω η εξής: θέλουμε τα παιδιά να έχουν τα προσωπικά εφόδια για να πετύχουν τους ατομικούς τους στόχους. Να είναι ανεξάρτητα, επίμονα και όχι παθητικά υπάκουα. Αλλά μας ενδιαφέρει πολύ λίγο να γίνουν καλοί συνεργάτες, καλοί συνομιλητές και τελικά, καλοί πολίτες. Η αριστεροσύνη μας και η εθνικοφροσύνη μας είναι ακραία εγωιστικές.


Ολόκληρο το άρθρο του Αρίστου Δοξιάδη εδώ Τραμπούκοι από σπίτι | ΘΕΜΑΤΑ | Protagon

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου